PenwortelsVanmorgen hoorde ik op de radio dat het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) een onderzoek had gehouden naar de steeds vroeger intredende lenteverschijnselen bij plant en dier. Interessant voer natuurlijk, in een tijd waarin klimaat hoog op de agenda staat van menig bestuursorgaan. De klimaattop december 2015 wordt met een dag verlengd hoorde ik.

Waren zangvogels bijvoorbeeld gewoon om in de jaren 80 halverwege mei hun ei te leggen; nu is dat verschoven naar begin mei. Ik verheug me al op het vogelgezang. Het wachten is immers ingekort. Het is bijna zover…

Bij planten zijn soortgelijke vervroegde lenteverschijnselen eigenlijk altijd al aanwezig geweest. Als de leef- en groeiomstandigheden maar goed genoeg zijn. Ook hebben planten een bijzondere eigenschap om te pionieren.

Maar één organisme of levensvorm ter wereld is in staat om te pionieren en dat zijn planten. Zelfs op de meest onherbergzame plaatsen ter wereld komen daardoor planten of plantaardige organismen voor. Denk maar eens aan de algengroei onder de zuidpoolkap of het taaie lamsoor of zeekraal in de zoute kwelders van het Wad.

Als je onder een dikke stapel of laag bladeren gaat zoeken onder een eikenboom, kun je daar in december of januari vaak uitlopende zaden (eikels) vinden. Het is er donker en vochtig en de temperatuur is onder die bladeren iets hoger dan buiten. Her is dan net een mini-composthoop waarin het warmer kan worden dan buiten. Daar reageren de zaden op dat moment op. Natuurlijk moet het dan niet te hard vriezen, anders kun je die dikke stapel blad niet meer wegkrijgen.

Planten zijn dus altijd aan het aanpassen. Daar verandert een klimaattop weinig aan. Uitlopende zaden in de winter; kunnen planten nog meer? Tuurlijk; ze kunnen zelfs bloeien in de winter!

Hieronder een bijzondere plant, die een tuin zelfs in de winter kleur geven kan. Niet alleen een tuin maar ook vaak binnenshuis te vinden.

De kerstroos is er zo een van. Haar Latijnse naam is Helleborus en ze heeft in haar soort een flink aantal varieteiten die bloeien in de donkere tijd.

De kerstroos wordt ten onrechte de kerstroos genoemd. Haar officiële naam is namelijk nieskruid of nieswortel.

Zelf in bloei trekken is niet moeilijk. Pot ze begin september op in een ruime pot. Na het oppotten de planten weer in de tuin ingraven. Begin november kunnen de opgepotte planten in huis worden gehaald. De kamertemperatuur moet constant op 17° Celcius worden gehouden. De planten zullen dan voor de kerst in bloei staan.

In de bloemisterij wordt in hoofdzaak Helleborus niger gebruikt om in bloei te trekken.
Steeds vaker wordt in de kersttijd ook de rode Helleborus aangeboden. Dit zijn allemaal hybriden. Bekende variëteiten zijn ‘Frau Sophie Froebel’, ‘Roseus Superbus’ en ‘Stephan Olbrich’.

Gooi de potplant na een kerst niet weg, want het is een plant die op een beschaduwde plaats in de tuin nog vele kerstfeesten kan beleven.